Thaikids.com Thaikids.com
คุยทางไกลกับไทยคิดส์
กระดานข่าวเก่าเพื่ออ้างอิงข้อมูลเชิญทางนี้ครับ
ติดต่อเวบมาสเตอร์เชิญทางนี้ครับ
 
 ช่วยเหลือช่วยเหลือ   ค้นหาค้นหา   รายชื่อสมาชิกรายชื่อสมาชิก   กลุ่มผู้ใช้กลุ่มผู้ใช้   สมัครสมาชิกสมัครสมาชิก 
 ข้อมูลส่วนตัว(Profile)ข้อมูลส่วนตัว(Profile)   เข้าสู่ระบบเพื่อเช็คข้อความส่วนตัวเข้าสู่ระบบเพื่อเช็คข้อความส่วนตัว   เข้าสู่ระบบ(Log in)เข้าสู่ระบบ(Log in) 

เพลงสรรเสริญพระบารมี เครื่องสาย - ปี่พาทย์ เพลงมหาไชย มะโหรี

 
สร้างหัวข้อใหม่   ตอบ    Thaikids.com -> เวทีดนตรีไทย
อ่านหัวข้อก่อนหน้า :: อ่านหัวข้อถัดไป  
ผู้ตั้ง ข้อความ
www.talkingmachine.org



เข้าร่วม: 28 Feb 2005
ตอบ: 40

ตอบตอบเมื่อ: Tue Mar 08, 2011 10:13 am    เรื่อง: เพลงสรรเสริญพระบารมี เครื่องสาย - ปี่พาทย์ เพลงมหาไชย มะโหรี ตอบโดยอ้างข้อความ

เชิญชวนฟัง Idea

เพลงสรรเสริญพระบารมี เครื่องสาย
เพลงสรรเสริญพระบารมี ปี่พาทย์
เพลงมหาไชย มะโหรี

ที่มา: จานเสียงครั่ง HIS MASTER'S VOICE หน้าเหลือง ความเร็วรอบ ๗๘ รอบต่อนาที บันทึกเสียงเมื่อครั้งสมัยพระพุทธเจ้าหลวง รัชกาลที่ ๕ รหัสจานเสียง P 16636

http://www.youtube.com/watch?v=Gc6GffBoYd0
_________________
พิพิธภัณฑ์เครื่องเล่นกระบอกเสียงและหีบเสียงไทย (www.talkingmachine.org)
ขึ้นไปข้างบน
ดูข้อมูลส่วนตัว ส่งข้อความส่วนตัว ชมเว็บส่วนตัว
หน่อง



เข้าร่วม: 27 Feb 2005
ตอบ: 911

ตอบตอบเมื่อ: Tue Mar 08, 2011 1:00 pm    เรื่อง: ตอบโดยอ้างข้อความ

ขอบพระคุณครับ

ฟังด้วยความตื่นเต้นปิติ น่าสนใจมากครับ หลักฐานทางเสียงชุดหมาเหลืองที่คุณพฤฒิพลนำมาเปิดนี้ เป็นข้อมูลประวัติศาสตร์ทางเสียงอีกด้านที่ต้องฝากนักดนตรีไทยรุ่นหลังๆช่วยกันไขปริศนาอีกแล้ว

1. เพลงสรรเสริญพระบารมี วงเครื่องสาย

1.1 มีเสียงขิมด้วย เช่นนั้น การกล่าวถึงประวัติศาสตร์การประสมวงเครื่องสายผสมขิมเกิดขึ้นครั้งรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวก็คงต้องทบทวนกันใหม่ เพราะนี่คือหลักฐานที่ชัดเจนว่าครูบาอาจารย์สมัยพระพุทธเจ้าหลวงท่านก็ใช้ขิมกันแล้ว เสียงลอยออกมาโดดเด่นชัดเจนมาก จะว่าเป็นเปียโนหรือเครื่องดีดสากลคงมิใช่ (ทีแรกก็พยายามฟังให้เป็นเปียโน แต่น้ำเสียงไม่เป็นเช่นนั้น และการดีดด้วยโน้ตตัวเดียว เล่นเป็นยูนิซั่นไปกับซอก็คงไม่ใช่วิสัยนักเปียโน)

ที่จริงเรื่องของการมีขิมในสังคมไทยก็ได้ถูกกล่าวถึงมาตั้งแต่ยุคครูพระประดิษฐไพเราะ (ครูมีแขก) เมื่อครั้งที่ท่านได้ยินวงเครื่องสายจีนแล้วนำไอเดียมาแต่งเพลงไทยสำเนียงจีนอยู่หลายเพลง ส่วนที่จะว่ากันว่าเกิดการนำเข้ามาใช้ในราชสำนักสมัยหลังก็ต้องเข้าใจกันใหม่ เพราะถ้าหากขิมมีบทบาทถึงขั้นนำมาร่วมวงเล่นเพลงสรรเสริญพระบารมีนี่ก็ไม่ธรรมดาแล้วหละครับ

1.2 คีย์ที่ใช้เล่น เป็น C major และเล่นด้วยระบบเสียง Diatonic อย่างชัดเจน เสียง C-B, E-F เป็นครึ่งเสียงชิดกันอย่างระบบดนตรีฝรั่ง ในกรณีนี้ เครื่องสีทั้งซอด้วงซออู้ ถ้าตั้งสายเปล่าเป็น C-G-D จะสีสะดวกมาก ส่วนขิมเมื่อพิจารณาถึงระบบการตั้งเสียงของฝั่งจีนโบราณ ก็เป็นชุดเสียงที่เอื้อต่อการบรรเลง C major เช่นกัน นี่ีพูดถึงขิมหยางฉินที่เล่นกันในฝั่งเมืองจีนและเทียบเสียงระบบลู้ lu นะครับ ถ้าใครเคยเห็นขิมเก่าในพิพิธภัณฑ์แห่งชาติจีนที่ปักกิ่งหรือที่พิพิธภัณฑ์เมืองเซี่ยงไฮ้จะพอเข้าใจว่าเขาไม่ได้มีข้อจำกัดอย่างขิมไทยที่อิมพอร์ตกันเข้ามาใช้ ไม่แน่ใจว่าโรงงานที่ทำขิมส่งมากรุงสยามเป็นโรงงานที่ไหน น่าจะเป็นมณฑลกวางตุ้งหรือชานตงที่มีอาณาเขตติดทะเลและทำการค้าขายกับกรุงสยามมาเป็นเวลานาน ถ้าปักกิ่งคงขนส่งขิมยากกว่า ทุลักทุเลมากกว่าจะถึงเมืองไทย ซึ่งถ้าขิมที่ผลิตในมณฑลกวางตุ้งหรือชานตงไม่น่าจะทำได้ดีเท่าขิมเหมืองหลวง (ข้อนี้อย่าเพิ่งเชื่อตาม ต้องพิสูจน์) อย่างไรก็ตาม พอเราได้หยางฉินจีนที่ส่งเข้ามากรุงสยามและเล่นด้วยเสียงเพียงออบน Bb ก็ต้องทำการ modify กันยกใหญ่ ยิ่งมาอยู่ในยุคที่ติดยึดคตินิยมระบบไทยเสียงเท่า ก็ทำให้การเทียบเสียงขิมมีปัญหามากมาย

แต่ขิมในแผ่นเสียงนี่ ตีเสียง diatonic สบายมาก น้ำหนักมือก็ชัดเจน ไม่ใช่ว่าเพิ่งหัดแล้วจับมาอัดเสียงแน่นอน น่าจะเป็นครูที่รู้จักเครื่องดนตรีนี้ดีอยู่แล้วและมีบทบาทอยู่ในราชสำนักขณะนั้นมากพอสมควร รวมไปถึงครูซอที่ร่วมบรรเลงด้วย เสียงซอก็มีอำนาจไม่น้อยเลย เล่นเพลงสรรเสริญพระบารมีได้สง่างาม

1.3 เรื่องการเทียบสายซอ ก็คงเป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ว่าแล้วท่านเทียบเสียงอย่างไรแน่ การวางนิ้วในเพลงนี้เป็นเช่นไร ปล่อยให้ผู้เชี่ยวชาญซอมาวินิจฉัยกัน ขออนุญาตกล่าวถึงเฉพาะขิมนะครับ

ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้นักขิมไทยไม่กล้าเล่นเสียงฝรั่งคือสายขิมที่เข้ามาในยุคนั้นเป็นสายทองเหลืองคุณภาพไม่สู้ดีนัก เวลาขึ้นเสียงสูงตึงๆจะขาดง่าย ถ้าไปเทียบกับสายขิมที่ใช้ในปักกิ่งโบราณแล้วคนละเรื่องกันเลยทีเดียว เรื่องสายขิมที่สู้แรงยึดโยงของหลักสองด้านที่ตึงได้เท่ามาตรฐาน diatonic-chromatic ขอยืนยันว่าเขามีมานานแล้ว ทั้งขิมจีนโบราณ (yangqin) ขิมเปอร์เซีย (santur) ขิมอินเดีย (santura) และขิมยุโรปตะวันออก (cymbalom) ก็ไม่เห็นว่าใครจะมีปัญหาเหมือนสายขิมฝ่ายไทย ตอนหลังแม้เมื่อเราเปลี่ยนเป็นสายสแตนเลสซึ่งรับความตึงได้มากกว่าสายทองเหลือง แต่ก็ยังเทียบเสียงต่ำเอาไว้เพื่ออนุรักษ์วิธีคิดเสียงไทยอย่างยุคสายทองเหลืองกันอยู่ ทำให้ tonal timbre ของสายสแตนเลสไม่เฉิดฉายเท่าที่ควรจะเป็น รวมทั้งการออกแบบหัวไม้ขิมที่ติดยึดวิธีการสร้างและการใช้น้ำหนักมือมาตั้งแต่สมัยสายทองเหลืองก็เป็นข้อจำกัดในการพัฒนาการตีขิมด้วยเช่นกัน

1.4 ลูกเล่นลีลาของขิมและซออู้บางส่วน เป็นการสร้าง counter melody สอดแทรกเนื้อทำนอง ซึ่งเป็นการเรียบเรียงอย่างจงใจ เช่นเดียวกับที่ปรากฏในงานบันทึกปี่พาทย์นายบุศย์มหินทร์หรือเสียงดนตรีที่รับร้องแม่ปุ่มแม่แป้นที่ระนาดทุ้มก็ประพฤติเยี่ยงกัน ทำให้ต้องหาทางถอดโน้ตวิเคราะห์กันออกไปอีก

1.5 วรรคท้ายของการลงจบเพลงสรรเสริญพระบารมีในแผ่นเสียง เขาลงว่า -ด-ร-ม-ซ-ร -ด-ด ซึ่งต่างจากยุคหลังๆที่เป็น -ซ-ล-ด-ม-ร -ด-ด เป็นร่องรอยของการยึดเนื้อร้อง "ดุจจะถวายชัย ฉะนี้" อยู่ ก่อนที่จะถูกเปลี่ยนแปลงถ้อยคำและโน้ตเพลงออกไปในสมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว

1.6 ต่อข้อสังเกตที่ว่า เมื่อวงดนตรีวงนี้เล่นบันไดเสียง C major แล้ว แสดงถึงหลักฐานอะไรต่อไปอีก และทำไมตอนหลังเราหันไปเล่นเพลงนี้ด้วยคีย์อื่น

ผมลองเทียบต้นฉบับโน้ตสรรเสริญพระบารมีในหนังสือตำราดนตรี 2 เล่ม คือ 1)หนังสือของกรมศึกษาธิการ ฉบับคำนมัสการคุณานุคุณของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย) และโน้ตเพลงสรรเสริญพระบารมี พิมพ์ครั้งที่ 3 ร.ศ.125 โรงพิมพ์อักษรนิติ์ กับ 2)หนังสือดนตรีวิทยา แต่งโดย นายพันโทพระอภัยพลรบ (พลอย เพ็ญกุล) พิมพ์ครั้งที่ 1 ร.ศ.131 โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร

พบว่าทั้งสองเล่มลงบันทึกโน้ตเพลงสรรเสริญพระบารมีเป็น C (โด) ทั้งคู่ โดยที่เน้นโน้ตกำกับบทขับร้องมากกว่าทำนองเพลง ฉบับพระยาศรีสุนทรโวหารมี 2 เนื้อ คือขึ้นบทร้องว่า “ข้าวรพุทธเจ้า เหล่าดรุณกุมารา โอนศิรวันทาวรบาทบงส์ ฯ” กับเนื้อร้องที่รู้จักกันในปัจจุบัน “ข้าวรพุทธเจ้า เอามโนและศิรกราน นบพระภูมิบาลบุญดิเรกฯ” ในขณะที่ฉบับพระอภัยพลรบ ขึ้นบทร้องว่า “อ้าพระนฤปจง ทางศิริวัฒนา จงพระพุทธศาสนฐิติยง ฯ” และในฉบับพระอภัยพลรบนี้ ระบุชัดเจนว่าเพลงสรรเสริญพระบารมีใช้ K.C. หมายถึงคีย์ C โดยเขียนคำกำกับไว้ว่า ทาง ด. หรือ แหบ พ. (คือแหบพังออ)

ดังนั้นเมื่อเทียบกับเสียงที่วงเครื่องสายบรรเลงอัดแผ่นตราหมาเหลือง ก็เป็นการยืนยันข้อมูลกันอีกทีว่าทั้งโน้ตเพลงในเล่มพระยาศรีสุนทรโวหารและเล่มพระอภัยพลรบ เป็นโน้ตเพลงที่นักดนตรีนักร้องสมัยนั้นใช้ปฏิบัติกันจริง ก่อนที่จะหันมาเล่นคีย์อื่นๆที่ปรากฏในยุคหลัง

โน้ตสรรเสริญพระบารมีอีกชุดหนึ่งที่น่าศึกษาและนำมาวิเคราะห์เช่นกัน เป็นสรรเสริญพระบารมีสามแฟล็ต ดังปรากฏในแผ่นโปสการ์ด siamese national anthem ที่เก็บรักษาต้นฉบับไว้ ณ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ และมีฉบับที่พระเจนดุริยางค์นำมาเรียบเรียงเสียงประสานใหม่ แต่ว่าขออนุญาตข้ามรายละเอียดไป เพราะอยากให้มองเรื่องสรรเสริญพระบารมีคีย์ C นี้เป็นหลักตามกระทู้ข้างต้น
_________________
ไผ่กอนี้มีเสียงเพลง
ขึ้นไปข้างบน
ดูข้อมูลส่วนตัว ส่งข้อความส่วนตัว
หน่อง



เข้าร่วม: 27 Feb 2005
ตอบ: 911

ตอบตอบเมื่อ: Tue Mar 08, 2011 1:50 pm    เรื่อง: ตอบโดยอ้างข้อความ

2. เพลงสรรเสริญพระบารมี วงปี่พาทย์ไม้แข็ง

คีย์ที่เล่นเป็น F กระเดียดต่ำเล็กน้อย ใกล้ๆ Eb ไม่แน่ใจว่าเป็นระบบการหมุนไขลานหรือการเทียบเสียงสมัยนั้น เครื่องดนตรีมีปี่(เสี่ยงต่างจากปี่ใน) ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวง กลองทัด

นักระนาด ครูท่านใดไม่ทราบ สำแดงเดชาปาฏิหาริย์เหลือกำลัง ตีเก็บทำนองเต็ม (full melody)ตลอดเพลง ไม่ต้องมาทำทีท่าเรียบร้อยกรอยาวตามเนื้อร้องอย่างในยุคหลังๆ เสียงระนาดไม้แข็งเจิดจ้า ส่วนเครื่องหลังก็แน่นหนัก เรียกว่าเล่นเพลงนี้กันอย่างรู้จักเข้าใจมาก่อนหน้าบันทึกเสียงกันอยู่แล้ว ฟีลลิ่งเป็นธรรมชาติมาก ไม่กลัวไม่เกร็ง ฟังแล้วได้พลังมากทีเดียว

เรื่องการตีระนาดสรรเสริญพระบารมีทำนองเต็ม ผมนึกถึง 3 เรื่องที่แว่บเข้ามาในสมองตอนนี้

1. ทางเดี่ยวระนาดเอกกราวในเถา ตอนท้ายชั้นเดียว ระนาดจะตีทำนองที่เป็นช่วงโยนพิเศษ เรียกว่า “สรรเสริญพระบารมี” โดยคนกลองที่รู้เพลงจะตีหน้าทับเท่ากับหน้าทับสรรเสริญฯกำกับ ปล่อยให้ระนาดเล่นโลดโผนไปตามความสามารถของตน แต่ถ้าคนกลองไม่ชัวร์หรือไม่แม่นทำนองสรรเสริญฯก็จะปล่อยพื้นที่ว่างๆเอาไว้ให้ระนาดว่ากลอนไปเรื่อยๆโดยไม่เข้ามาวุ่นวายอะไร แต่ก็เป็นผลให้ระนาดปล่อยลูกเล่นอะไรออกมาอีกไม่น้อย บางทีก็ไม่รู้แล้วว่าเป็นสรรเสริญพระบารมีวรรคไหนอย่างไร กลายเป็นโยนกราวในไปเลย

เรื่องการนำสรรเสริญพระบารมีมาต่อท้ายกราวใน ครูบุญยงค์ท่านเคยกล่าวว่า เป็นการแสดงความเคารพของนักดนตรีไทยต่อเพลงเดี่ยวที่ถือว่าเป็นเดี่ยวสูงสุดเพลงนี้ และเป็นการยกระดับสถานะเพลงให้มีความพิเศษมากขึ้น เมื่อนำเพลงเคารพของแผ่นดินมาบรรจุรวมเอาไว้ ท่านเปรียบว่าความรู้สึกในการเล่นนี้เหมือนกำลังเล่น “หน้าพาทย์เดี่ยว” อยู่เลยทีเดียว [หมายเหตุ: ข้อมูลสัมภาษณ์ที่วงฟองน้ำ ก.ค. 2530] ไม่ทราบว่าครูท่านใดเป็นต้นตำรับการบรรจุเพลงสรรเสริญพระบารมีนี้เข้าไปท่านแรก แต่ที่ครูบุญยงค์ตีกราวในออกสรรเสริญพระบารมีนั้นท่านต่อทางมาจากครูเพชร จรรย์นาฏย์ พระนครศรีอยุธยา

2. เรื่องความสัมพันธ์ของเพลงสรรเสริญพระบารมีกับกราวใน
อาจจะต้องมีท่านผู้รู้มาช่วยไขปริศนาอีกเหมือนกัน ว่าที่มาที่ไปเป็นอย่างไรจึงได้มาเจอกัน จะว่าเพลงกราวในโยนแรก(โดยเฉพาะทำนองขึ้นเพลงแล้วเข้าหัวโยน)เป็นต้นแบบของเพลงสรรเสริญพระบารมีได้ไหม ถ้าเพลงสรรเสริญพระบารมีคือกราวในทางลดรูป เป็นไปได้ไหม (-ร-ม -ซ-ล -ซ-ด -ด-ด -ม-ซ -ม-ร -ด-ล -ซ-ด โยน -ซ-ล -ดดด -ม-ร -ดดด ฯลฯ มาเป็น ---ด ---ร -ด-ร -ม-ด) อันนี้ไม่ขอยืนยันใดๆ เพียงแต่ว่าเป็นการลองตั้งประเด็นให้วิเคราะห์เล่นๆกัน เพราะส่วนใหญ่เราจะถูกโปรแกรมข้อมูลประวัติเพลงสรรเสริญพระบารมีว่ามาจากการอิมพอร์ตวัฒนธรรมตะวันตกมากกว่า

3. ทางเพลงบรรเลงสรรเสริญพระบารมี เมื่อบรรเลงด้วยปี่พาทย์ เป็นทำนองเต็มมีจริงครับ

ขอเล่าประสบการณ์ตรง ผมเองเคยฟังเพลงนี้ครั้งหนึ่งเมื่อยังเด็กๆสมัยเรียนปี่พาทย์กับครูเป๋ สมหมาย สุวรรณวัฒน์ ที่วัดกัลยาณ์ ตอนนั้นราวพ.ศ. 2525 ผมเคยตามครูไปงานไหว้ครูทรงเจ้าแถวฝั่งธน เอาวงปี่พาทย์ครูไปทำเพลงหน้าพาทย์โดยประสมคนที่บ้านเครื่องกับเพื่อนๆครูเป๋มาเข้าวงกัน มีครูฉ่ำ เกิดใจตรง ครูสละ จอนแจ้งจันทร์ ครูทองใบ คล่องฝีมือ มาร่วมวงด้วย กลางๆงานไหว้เจ้านั่น ไม่ทราบพวกปี่พาทย์ครูเป๋เกิดอะไรขึ้น ก็ทำเพลงสรรเสริญพระบารมีกันโดยใส่ทั้งตะโพนกลองทัด และระนาดเอก(ครูทองใบ)ตีทำนองเก็บไปตั้งแต่ต้นจนจบเพลง ตอนนั้นผมไม่เข้าใจว่าครูๆท่านตั้งใจเล่นจริงๆหรือทำเพลงนี้เป็นกรณีพิเศษเพื่อให้เข้ากับงานทรงเจ้า (ซึ่งหลายเรื่องอยู่เหนือเหตุผลทางวิชาการดนตรี) ด้วยความเป็นเด็กก็เกรงใจครูๆ ไม่กล้าถามครูจนครูเป๋จากโลกนี้ไป รวมทั้งพวกครูฉ่ำ ครูสละ ครูทองใบด้วย ท่านไปสวรรค์กันหมดแล้ว ก็ยังเก็บความสงสัยมาจนป่านนี้

พอมาได้ยินจากแผ่นเสียงตรงนี้อีกครั้ง ขนลุกเลยครับ แต่ก็ไม่รู้จะถามที่มาที่ไปกับใครเหมือนกัน
_________________
ไผ่กอนี้มีเสียงเพลง


แก้ไขล่าสุดโดย หน่อง เมื่อ Tue Mar 08, 2011 4:48 pm, ทั้งหมด 1 ครั้ง
ขึ้นไปข้างบน
ดูข้อมูลส่วนตัว ส่งข้อความส่วนตัว
หน่อง



เข้าร่วม: 27 Feb 2005
ตอบ: 911

ตอบตอบเมื่อ: Tue Mar 08, 2011 1:59 pm    เรื่อง: ตอบโดยอ้างข้อความ

เพื่อที่จะได้เข้าใจประเด็นของการวิจารณ์เรื่องเพลงสรรเสริญพระบารมี บรรเลงด้วยวงเครื่องสาย

ขออนุญาตแปะโน้ตสรรเสริญพระบารมีฉบับพระยาศรีสุนทรโวหารครับ ต้นสำเนาจากคุณพฤฒิพล ประชุมผล http://www.cokethai.com/forum/viewtopic.php?f=34&t=159&start=660








_________________
ไผ่กอนี้มีเสียงเพลง
ขึ้นไปข้างบน
ดูข้อมูลส่วนตัว ส่งข้อความส่วนตัว
ฅนกรุงเก่า



เข้าร่วม: 21 Jul 2008
ตอบ: 75

ตอบตอบเมื่อ: Thu Mar 10, 2011 11:28 am    เรื่อง: ตอบโดยอ้างข้อความ

ขอบคุณ อ.หน่องที่นำความรู้และสาระดีๆมาเผยเพร่ครับ
_________________
ไม่สู้ไม่หนี.............. ขอทำดีเรื่อยไป
ขึ้นไปข้างบน
ดูข้อมูลส่วนตัว ส่งข้อความส่วนตัว
แสดงเฉพาะข้อความที่ตอบในระยะเวลา:   
สร้างหัวข้อใหม่   ตอบ    Thaikids.com -> เวทีดนตรีไทย ปรับเวลา GMT + 7 ชั่วโมง
หน้า 1 จาก 1

 
ไปที่:  
คุณไม่สามารถสร้างหัวข้อใหม่
คุณไม่สามารถพิมพ์ตอบ
คุณไม่สามารถแก้ไขข้อความของคุณ
คุณไม่สามารถลบข้อความของคุณ
คุณไม่สามารถลงคะแนน


SwiftBlue Theme created by BitByBit
Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group